Project

Zin in gezin
Kan levensbeschouwing de duurzaamheid van gezinsrelaties bevorderen?

Dit project liep van 2006 tot 2008 en kreeg een concrete uitwerking in:
- een onderzoek (2006-2007)
- academische zittingen (september 2007 en september 2008)
- een boek (verschenen oktober 2008)
- een studiedag (21 november 2008)
- een muurschildering (klaar in september 2008)
- vormingssessies (voorjaar 2009)

- reacties in de pers
- standpunt 'Parners voor het leven'

Inleiding
Menselijke relaties zijn kwetsbaar. Gezinsrelaties staan onder druk, met duidelijke risico’s voor het welzijn van alle betrokkenen. Een groot aantal partnerrelaties strandt, met aanzienlijke risico’s voor de kinderen. Ouder-kindrelaties worden complexer. Door de vergrijzing van de bevolking neemt de nood aan zorg voor ouderen toe. In deze context verdienen duurzame partner-, ouder-kindrelaties en intergenerationele relaties onze ondersteuning.

Kunnen levensbeschouwing en zingevingskaders de duurzaamheid van relaties bevorderen? De vraag stellen, is ze ten dele beantwoorden. Het Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen is ervan overtuigd dat levensbeschouwingen inspirerend en motiverend kunnen zijn voor gelukkige relaties tussen partners, tussen ouders en kinderen, tussen kinderen en hun ouder wordende ouders.

‘Waarden en normen’ zijn meer dan ooit onderwerp van debat, juist omdat in onze westerse wereld oude kaders hun monopolie verliezen. Nieuwe burgers brengen andere verhalen mee. Nieuwe generaties bekennen zich niet langer tot één religie maar ‘bricoleren’ hun eigen levensbeschouwing. Ook van eenzelfde religie of levensbeschouwing kan de culturele beleving heel diverse vormen aannemen.
Het resultaat is een kleurrijk palet van zingevingskaders en levenshoudingen. Bij nader inzien blijkt dat veel van de grote en kleine verhalen een aantal belangrijke basiswaarden delen: voorop staat altijd de zorg voor elkaar, de zorg voor partners, ouders en kinderen.

Dit project onderzoekt hoe levensbeschouwing en zingeving ons kunnen inspireren in onze liefdesrelaties, in de opvoeding van onze kinderen en in de zorg voor onze ouders. Doel is ouders, hulpverleners, vormingswerkers beter bewust te maken van de normen en waarden die ze (willen) hanteren, om op basis daarvan de kwaliteit van hun relaties en hun werk te verbeteren.

In samenwerking met Ucsia krijgt het project ook een academisch luik onder de vorm van een expertenseminarie: wetenschappers uit binnen- en buitenland reflecteren over levensbeschouwing en duurzame partner- en ouder-kindrelaties.

Dit project geniet de steun van Cera en van de Vlaamse minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Steven Vanackere.

Onderzoek
Centraal in het project staat een reeks onderzoeken, uitgevoerd door projectgroepen van het tweede jaar gezinswetenschappen en door seminariegroepen van de seniorenconsulentenvorming.

Tweedejaars studenten gezinswetenschappen interviewden, onder leiding van dr. Joris Dewispelaere, zestig personen met verschillende levensbeschouwingen: christelijk (katholiek, protestants, antroposofisch), boeddhistisch, islamitisch, vrijzinnig en joods, over de vraag wat duurzaamheid bepaalt en hoe levensbeschouwing daarin een rol speelt. Ze bevroegen ook veertig ‘leken’ en twintig hulpverleners gespreid over de levensbeschouwelijke groepen.

De projectgroepen onder leiding van dr. Hans Van Crombrugge onderzochten de rol van levensbeschouwing in opvoeding en ouder-kindrelaties. Enkele behandelde thema’s: de wijze waarop levensbeschouwelijk gemengde families omgaan met verschillende familiegebonden religieuze feesten; de plicht (in Islam) van ouders en kinderen om ook in geval van ‘afvalligheid’ de familiale loyaliteiten in stand te houden; het concept van een ‘goed gezinsleven’ in relatie tot culturele diversiteit; hoe kinderen de verschillen tussen gezin en school inzake feesten, rituelen en omgangsvormen beleven; of ouders andere waarden cultiveren in de opvoeding naargelang hun levensbeschouwelijke inspiratie.

De cursisten van module B van seniorenconsulentenvorming deden een kwantitatief onderzoek (400 vragenlijsten werden uitgedeeld) naar de betekenis van zingevingskaders (religieus of niet) in het opnemen binnen familieverband van zorg voor ouderen, door volwassen kinderen (45-60 jaar). De resultaten hiervan worden geanalyseerd door dr. Ria Grommen en dr. Nancy Van Ranst.

Boek
In dit boek bekijken we hoe diverse levensbeschouwingen en zingevingskaders de duurzaamheid van gezinsrelaties stimuleren. We presenteren de resultaten van het onderzoek en we vroegen een reactie op de onderzoeksresultaten en de thema’s van het boek aan deskundigen die elk vanuit hun levensbeschouwing en expertise mensen begeleiden. Het boek besluit met een kritische reflectie van Walter Weyns over gezinswaarden en de mogelijke rol ervan in de samenleving.

Met bijdragen van Joris Dewispelaere, M’Hamed El Ouali, Ria Grommen, Harry Kunneman, Edel Maex, Alfons Marcoen, Ger Palmboom, Piet Raes, Hans Van Crombrugge, Nancy Van Ranst, Else Walravens en Walter Weyns.
De kunstwerken van Johan Clarysse werpen een eigenzinnige en intrigerende blik op de thema’s die in Zin in gezin aan bod komen.

>> Het boek werd op dinsdag 14 oktober om 11u30 aan de pers voorgesteld.

>> Bestel het boek

Muurschildering 'Zin in gezin?'
Dit project heeft kunstenaars Nora Theys en Gerard Alsteens geïnspireerd tot een collage van beelden die een hedendaags gezinsleven bij hen oproept: kleurrijk, divers, warm, vrolijk en... hectisch. In augustus en september 2008 waren ze, soms met zijn beiden, soms met hulp van studenten en vrienden, aan het werk op de grote muur naast de inrijpoort van de Factorij.

>> Enkele impressies van het resultaat

Postkaartjes
Dit kunstwerk werd gerealiseerd zonder subsidie van de overheid. Met de verkoop van postkaartjes met daarop reproducties van fragmenten van de muurschildering slaan we twee vliegen in een klap: we recuperen een deel van de kosten en we verspreiden de ‘muurvaste’ beelden.

Pakketjes bevatten vijf kaartjes, al dan niet vermengd met reproducties van de kunstwerken die Johan Clarysse liet opnemen in het boek ‘Zin in gezin’, met enveloppes.

>> Bestellen

Academische zittingen
Zowel bij de start van het academiejaar 2007-2008 als van 2008-2009 stonden de thema's van dit project centraal in de academische zittingen die we bij die gelegenheden organiseerden.

Op zaterdag 29 september 2007 was de centrale gast prof. dr. Andries Baart met de lezing 'Kwetsbare gezinnen steunen. Een bijdrage vanuit het presentieperspectief'.
>> meer informatie

Centrale gast op 20 september was professor Walter Weyns van de Universiteit Antwerpen met de lezing ‘Gezin als maatschappijkritiek’, gebaseerd op het artikel waarmee hij het boek 'Zin in Gezin' uitleidt.
>> meer informatie

Studiedag
Op vrijdag 21 november 2009 debatteerde een 150-tal over de vraag:
'Grote verhalen van liefde en zorg: hebben ze nog zin?'

De onderzoekers lichtten de resultaten van dit onderzoek toe. Zij werden ingeleid door prof. dr. Harry Kunneman en kregen weerwoord van prof. dr. Dimitri Mortelmans en Ger Palmboom.

Door het debat liep als rode draad de vraag:
'Grote Verhalen van liefde, opvoeding en zorg: hebben ze nog zin?'

>> meer informatie

Reacties in de pers:

>> Goede relaties verdienen steun, door Meryem Kanmaz in De Standaard, 15 oktober 2008

>> Liefde en bezorgdheid als kersjes op de taart, door Marleen De Geest in Woman Matters, 30 oktober 2008

>> Gezinnen onder druk. Standpunt van Peter Vande Vyvere in Tertio 454, 21 oktober 2008

Opvoeden met de Koran in PiP
Hans Van Crombrugge publiceerde een ingekorte versie van zijn hoofdstuk 'Opvoeden met de Koran' uit het boek 'Zin in gezin' in het Nederlandse tijdschrift 'Pedagogiek in praktijk' (februar 2009):

>> Lees het artikel online

>> Discussieer mee over de stelling 'Voor eigentijdse voorlichting over opvoeding kunnen islamitische ouders net zo goed terecht bij islamitische opvoedingslectuur'

Radio-interviews:

>> Als ouders ouder worden. Interview met Ria Grommen en Nancy Van Ranst op Radio 1, in Erts, het gastprogramma van de Evangelische radio- en televisiestichting, op 18 februari 2009. (Herbeluister)

>> Zorg voor zorg. Interview met Gaby Jennes op Radio 1, in Erts, het gastprogramma van de Evangelische radio- en televisiestichting, op 6 mei 2009. (Herbeluister)

>> De getuigende opvoeder. Interview met Hans Van Crombrugge op Radio 1, in Erts, het gastprogramma van de Evangelische radio- en televisiestichting, op 30 september 2009. (Herbeluister)

'Zin in gezin' op de Vlaamse Boekenbeurs
Op zaterdag 8 november nam auteur Hans Van Crombrugge deel aan een debat over de thema's van het boek, op de Vlaamse Boekenbeurs.

Standpunt: Partners voor het leven
Pleidooi voor duurzaamheid als inzet van gezinsbeleid
Open brief, verschenen in De Standaard, 22 november 2008

'Het is niet meer dan terecht dat partners die scheiden en hun kinderen ondersteund en geholpen worden. Maar er mag best ook wel wat meer energie gaan naar het instandhouden van duurzame relaties.'

Dit standpunt werd door diverse docenten van het Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen onderschreven. Zij zetten naar aanleiding van de studiedag 'Zin in gezin' hun argumenten op een rij voor een preventief en ondersteunend beleid voor duurzaamheid van relaties.

>> Lees de volledige tekst.

Vormingssessies
De thema's van 'Zin in gezin' vormden de basis voor een reeks van lezingen die we aanboden ter gelegenheid van de uitreiking van de diploma's aan de 'bachelors in de Gezinswetenschappen' die in 2008 afstudeerden. Dit gebeurde in het voorjaar van 2009 in elk van de Vlaamse provincies, in samenwerking met de Gezinsbond.

Het inhoudelijk luik van elk van de vijf avonden werd verzorgd door Joris Dewispelaere of Hans Van Crombrugge. Zij putten voor hun lezingen uit het boek 'Zin in gezin':

• ‘Wij zullen er zijn voor elkaar’: de zin van gezin (door Hans Van Crombrugge)
• Eb en vloed van liefde in partnerrelaties (door Joris Dewispelaere)

>> Meer informatie.

Partners en steun
Voor de uitwerking van het academisch luik kunnen we rekenen op de medewerking van het Universitair Centrum Sint-Ignatius Antwerpen (Ucsia).

Gewaardeerde financiële steun kregen we van Cera cvba en van de Vlaamse minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Steven Vanackere.