Waanzin van het gezin
Dit thematisch project krijgt een concrete invulling in een onderzoek, een boek, een studiedag en een tentoonstelling. Ook de openingsles van 2005-2006 verwijst naar dit project.

De studiedag van vrijdag 18 november 2005 was met 350 deelnemers een groot succes!
Op vraag van vele deelnemers vindt u hieronder de presentaties van de sprekers.

Het boek kreeg een positieve ontvangst in de pers:
- Lees wat De Standaard en De Morgen over het boek schreven.
- De Standaard had bovendien aandacht voor het idee van het opvoedingscontract.
- De elektronische nieuwsbrief 6 Minutes - Woman Matters wijdde een hele editie aan het boek en de tentoonstelling.
- Radio1-programma's De Wandelgangen (13 oktober) en Het Salon (13 november) belichtten diverse thema's van het boek.
- De Morgen besteedde na de studiedag aandacht aan het onderzoek naar familiale solidariteit zoals dat door prof. Trudie Knijn werd voorgesteld.

Een waanzinnig concept
De provocatieve titel schetst een opvallende paradox: veel mensen struikelen op het bochtige pad dat het gezinsleven vandaag blijkt te zijn, maar de meeste van ons blijven toch kiezen voor een duurzame samenlevingsvorm, vaak met kinderen. Hoe geven gezinnen vorm aan hun levensproject in een tijd waarin de vrije keuze vooropstaat? Niets is voor altijd? Kiezen voor een gezin lijkt dan een waanzinnige onderneming. Want een gezin heb je wel levenslang.

In Waanzin van het gezin onderzoeken we de mogelijkheden en de valkuilen van duurzame relaties en opvoedingsformules van de 21ste eeuw. ‘Gezin’ staat hier voor een duurzame partner- en ouder-kindrelatie waarbij de ouders in gelijkwaardigheid samen de verantwoordelijkheid dragen voor de opvoeding van de kinderen en waarin de emancipatie van alle gezinsleden een plaats heeft.

Concrete uitwerking

1. Onderzoek
Het project Waanzin van het gezin stuurde in 2003-2004 de werking van de projectgroepen van het tweede jaar gezinswetenschappen. Daar werd het hele jaar, onder begeleiding van prof. dr. Stefan Bogaerts, dr. Nancy Van Ranst en dr. Danny Verstraeten, in samenwerking met de universiteiten van Gent en Tilburg, gewerkt aan een onderzoek naar hechtingspatronen en ouder-kindrelaties in drie gezinsvormen: traditionele gezinnen, eenoudergezinnen en nieuw samengestelde gezinnen.

Als basis kozen de onderzoekers voor het gehechtheidsparadigma. Dit concept krijgt momenteel veel aandacht, omdat het zo treffend de invloed beschrijft van factoren als nabijheid, de kwaliteit van de ouder-kind relatie en separatie op de affectieve ontwikkeling van het kind en op zijn welbevinden. Vermits eenoudergezinnen en nieuw samengestelde gezinnen meestal tot stand komen na een periode van conflict en scheiding, besloten de onderzoekers om na te gaan hoe hechtingspatronen in deze nieuwe gezinsvormen verband houden met het welbevinden van de gezinsleden. Om de toetsing van deze bevindingen mogelijk te maken, werden ook traditionele gezinnen in het onderzoek opgenomen.

In augustus 2006 werden de resultaten door dr. Danny Verstraeten voorgesteld in de lezing ‘Intergenerational Transfer of Attachment Styles in three Contemporary Family Constellations’ op het ‘Second International Congress for Psychoanalytic Family Therapy’ in Canada.

2. Boek: Waanzin van het gezin: duurzame relaties en opvoeding in de 21ste eeuw.
De resultaten van het HIG-onderzoek naar hechtingspatronen in diverse gezinsvormen worden voorgesteld in het boek Waanzin van het gezin. Dit werd geen academisch handboek of manifest dat voorschrijft hoe gezinnen er moeten uitzien. Wel een collectie van bijdragen met als rode draad: de spanning tussen autonomie en verbinding in gezinnen, want misschien is het zoeken naar een nieuw evenwicht daartussen wel de grootste opdracht voor partners, ouders en kinderen vandaag. Met toch als duidelijke boodschap dat duurzame partnerrelaties nastrevenswaardig zijn omdat ze een goede garantie kunnen bieden voor een duurzame ouder-kindrelatie.

Met bijdragen van Hans Van Crombrugge, Marc Hooghe, Ria Grommen, Christien Brinkgreve, Paul Smeyers & Bert Lambeir, Claire Wiewauters, Stefan Bogaerts, Danny Verstraeten, Nancy Van Ranst, Lieve Vandemeulebroecke, Maria De Bie, Geert Cornelis, Frans Swartelé, Alfons Vansteenwegen, Joris Dewispelaere, Ann Van den Troost..., met columns van Hilde Masui, Kristien Bonneure & Lucas Vanclooster, Bernard Dewulf, Sam Delbeke en Veerle Beel..., en met illustraties van Gerard Alsteens (GAL).

Waanzin van het gezin telt 288 pagina's en wordt uitgegeven door Lannoo (ISBN 90-209-6303-1).

3. Studiedag: vrijdag 18 november 2005.
De thema's van Waanzin van het gezin worden verder uitgediept op de studiedag van 18 november.

Programma:
Verwelkoming door Gaby Jennes, directrice van het HIG

Toespraak van Vlaams minister voor Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Inge Vervotte

Lezing ‘Solidariteit in gezin en familie: veel is veranderd, maar veel bleef ook bij het oude...’, Trudie Knijn
Prof. dr. Trudie Knijn is hoogleraar aan de Universiteit van Utrecht in de faculteit Sociale Wetenschappen. Zij deed onderzoek over diverse thema's die verband houden met de verhouding tussen burger en verzorgingsstaat, met bijzondere aandacht voor de genderaspecten hiervan.
De afgelopen jaren werkte zij mee aan het NKPS (Netherlands Kinship Panel Study), een grootschalig onderzoek naar familiebanden waar 10.000 Nederlandse volwassenen, hun kinderen, ouders en broers of zussen bij betrokken waren. In de resultaten hiervan belicht Knijn de mate waarin familieleden vandaag bereid zijn om elkaar te helpen, of hoe familiale solidariteit vorm krijgt in de hedendaagse samenleving.
>> Lees het artikel dat naar aanleiding van deze bijdrage verscheen in De Morgen van 26 nov. 05

Lezing ‘Hersenen, geheugen en affectie', Antonie Ladan
De Nederlandse psychiater Antonie Ladan geeft uitleg over de condities waaronder het vermogen tot het hebben van affectieve relaties zich ontwikkelt.
Dokter Antonie Ladan heeft een zelfstandige praktijk als psychiater. Hij is auteur van onder meer 'Het wandelend hoofd: over de geheime fantasie een uitzondering te zijn' (Boom, 2000). Onder zijn redactie zijn verschenen: 'Kind en gezin: psychoanalytische visies' (1990), 'Ons vege lijf: psychoanalytische visies' (1997), een bundel over neurobiologie, 'Kinderen en de dood '(1997) en 'Het kind in de ouder' (1999).

Onderzoek: ‘Gehechtheid in hedendaagse gezinsvormen.’
Stefan Bogaerts, Nancy Van Ranst, Danny Verstraeten

Lezing: ‘Opvoeden in de 21ste eeuw’, Hans Van Crombrugge

Debat (moderator: Manu Keirse)
Aan de hand van drie waanzinnige gezinssituaties uit de tekenfilmreeks The Simpsons debatteren we over drie centrale thema’s van het boek. Elk beeldfragment behandelt een thema:
1. Bezwijken ouders massaal onder de zeurterreur? Verwenning als nieuwe vorm van verwaarlozing.
2 . Moeten ouders die hun werk niet goed doen verplicht op cursus? Wat heet een ‘goede’ ouder en wie bepaalt dat?
3 . Should I stay or should I go? Partnerrelaties onder druk tussen drang naar autonomie en verbinding.
Panelleden:
Sultan Balli, Maria De Bie, Bert Lambeir, Alfons Vansteenwegen

4. Tentoonstelling
Vijfde- en zesdejaars van Sint Lukas Brussel, gecoördineerd door Nora Theys, verbeeldden hun kijk op - al dan niet waanzinnige - gezinsrelaties van de 21ste eeuw.

Ook de illustraties die GAL voor het boek maakte en eigen werk van Nora Theys waren er te zien. Deze prenten blijven permanent tentoongesteld in De Factorij.