Onderzoek

Invloed van trainers en vaders op het fair playgedrag van jeugdvoetballers (8-16 jaar)

Het aantal kinderen dat lid wordt van een sportclub stijgt. Ze starten op steeds jongere leeftijd en de tijd die ze in de club spenderen, neemt toe. Na het gezin en de school vormt de sportclub het derde opvoedingsmilieu, een subcultuur waar kinderen relevante waarden en normen oppikken. Jeugdvoetbal is met zijn 230.000 leden meest populair.

Sport is emotie en geeft positieve energie. Maar spelertjes en hun omgeving kunnen ook té fanatiek worden. Respect en fair play ruimen dan plaats voor onsportief en antisociaal gedrag. Het gevaar bestaat dat de sportclub dan eerder een waarde-loze in plaats van een waarde-volle bijdrage levert aan de morele ontwikkeling van het kind.

Onderzoeksvragen
Het Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen doet onderzoek naar de meest betrokken opvoeders die het gedrag van jeugdvoetballers beïnvloeden: de trainers en de vaders.
Zijn trainers zich bewust van hun invloed op de jeugdige speler? Leerden zij omgaan met kinderen tijdens hun opleiding? Ondersteunt de clubstructuur de trainer in zijn opvoedende rol?
Heeft de wijze waarop vader en kind met elkaar omgaan op en rond het sportveld een invloed op de waardenoverdracht tussen ouder en kind?
Kan het gedrag van vaders en trainers worden bijgestuurd zodanig dat het fair playgedrag op en rond het veld toeneemt?

In dit diepteonderzoek worden alle actoren op het terrein van het jeugdvoetbal gehoord aan de hand van vragenlijsten, observaties en focusgesprekken. Doel is om op het einde van dit onderzoeksproject een programma te ontwerpen waarmee clubs aan de slag kunnen om fair playgedrag te bevorderen. We zullen ook een aantal beleidsaanbevelingen formuleren.

Belangrijkste conclusies:

Liefst drie op vier van de jeugdige sporters geeft aan dat ze een vorm van druk ervaren, bijvoorbeeld tijdens wedstrijden instructies krijgen van een roepende vader (of moeder) aan de zijlijn. De overgrote meerderheid ergert zich daar trouwens aan.
Uit het onderzoek blijkt dat de betrokken partijen (ouders-kinderen) elkaar niet altijd even goed begrijpen. Toch zeggen de ouders dat ze hun kinderen hoegenaamd geen druk opleggen. Slechts 10 procent geeft toe dat ze hun kinderen pushen om te presteren, maar die spelen dan wel op nationaal niveau.

Resultaten om even bij stil te staan:
- 1 op 4 zegt dat vader 'ontgoocheld' is na een verloren wedstrijd
- 1 op 10 zegt dat ze een uitbrander kunnen verwachten bij een verloren wedstrijd
- 1 op 5 vindt het geoorloofd vals te spelen als zijn ploeg zo de match kan winnen
- 7 op 10 zien er geen graten in een penalty te 'versieren'
- 2 op 3 zouden zelfs ten koste van hun beste vriend een plaatsje in het elftal willen afdwingen

Doel van het onderzoek was uiteindelijk een programma te ontwerpen waarmee clubs aan de slag kunnen om fair playgedrag te bevorderen, alsook van een aantal beleidsaanbevelingen te formuleren. Twee concrete adviezen worden naar boven gebracht:
1. Stel een neutrale ombudsman aan
2. Stroomlijn alle praktische clubinformatie via een (jeugd)website

>> Artikel “Pak kinderen hun spel niet af!” De sportclub als opvoedingsmilieu.
Door Hans Van Crombrugge en Greet Dupain, gepubliceerd in het Tijdschrift voor Jeugdrecht en Kinderrechten (2008/2, p 110-115).

Jeugdopleiding Eendracht Aalst geeft goede voorbeeld
Dat het ook ander kan, bewijst de jeugdopleiding van voetbalclub Eendracht Aalst. Deze club maakt al een ganse tijd werk van fair-play op en naast het veld, onder meer met de actie 'ouders langs de lijn'.
>> Lees meer hierover

Visieverantwoordelijke Bart De Nul werd op 16 oktober geïnterviewd door Radio 2 om de visie van de club in deze materie duidelijk te maken.
>> Herbeluister

Onder leiding van onderzoeker Hans Van Crombrugge, zullen de komende maanden drie studenten van de Hogeschool-Universiteit Brussel het jeugdtrainingscentrum onveilig maken.
Hun eindwerk zal een nieuwe impuls moeten geven aan het beoogde doel van dit onderzoek: een programma ontwerpen waarmee clubs aan de slag kunnen om fair playgedrag te bevorderen. Het is duidelijk dat de visie van de jeugdopleiding van Eendracht Aalst als uitgangspunt kan dienen.
>> Jeugdsite van VC Eendracht Aalst

Andere reacties in de media:

>> 'Sjot de keeper er mee in!' Hans Van Crombrugge bestudeert gedrag van voetbalouders aan de zijlijn, in Het Nieuwsblad, regionale pagina's Tielt-Winge, 30 oktober

>> 'Driekwart jongetjes voetbalt onder druk van ouders', in Gazet van Antwerpen, 15 oktober

>> 'Drie voetballertjes op vier staan onder druk van ouders', in Het Laatste Nieuws, 16 oktober

Het vtm-nieuws interviewde Hans Van Crombrugge op 15 oktober.
>> Herbekijk de uitzending

Radio 1-programma 'Peeters & Pichal' besteedde uitgebreid aandacht aan het onderzoek in de uitzending van 16 oktober.
>> Herbeluister het programma

'Jeugdvoetballers onder druk van ouders', kopt Studio Brussel boven zijn interview met Hans van Crombrugge op 16 oktober.
>> Herbeluister en bekijk de reacties

Op 15 oktober kwam Hans Van Crombrugge aan het woord in het nieuws op Radio Nostalgie.

Op zaterdag 31 januari was Hans Van Crombrugge te gast op de studievoormiddag 'Positief coachen', georganiseerd door Creatief Coachen vzw, ism dienst Sport van het provinciebestuur Oost - Vlaanderen.
>> Bekijk de presentatie van Hans Van Crombrugge en de overige sprekers

Naar aanleiding hiervan interviewde SkeelerTV Hans Van Crombrugge over de rol van de ouders bij de begeleiding van hun jonge sportende kinderen.
>> Bekijk en beluister het volledige gesprek

2010:

In het voorjaar van 2010 pikte de pers dit thema weer op en was Hans Van Crombrugge te gast bij verschillende radio-zenders (MNM, Q-Music en Nostalgie).

Ook de kranten schreven erover:

>> Voetbalouders zetten hun zonen onder druk (Het Nieuwsblad, 23 maart 2010)

2011:

Volgens De Morgen (19-20 nov) ergeren drie op de vier voetballertjes zich aan het gedrag van hun ouders langs de zijlijn.

>> Als hij maar geen voetbalvader wordt