Het Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen van de HUB is partner in het project

LIVELINE - Live ICT services Verified by EGNOS to find Lost Individuals in Emergency situations
(jan 2010-juli 2011)

Gefinancierd door de Europese Commissie

Doel:
De ontwikkeling van een veilig systeem voor het opsporen van kwetsbare personen. Daaronder verstaan we personen wiens onverwachte afwezigheid aanleiding geeft tot grote bezorgdheid bij hun familieleden en hulpverleners omdat ze misschien niet zelf de weg terug kunnen vinden of medicatie nodig hebben, die meer dan gemiddeld het risico lopen een ongeval te hebben of slachtoffer te worden van een misdrijf (kinderen en personen die mentaal ziek zijn of op een andere manier zwak, zoals bv. personen met epilepsie of met dementie). Voor dit systeem worden de technieken aangewend die we ook gebruiken in onze wagens, zoals gps (een systeem ontworpen in Amerika) of Galileo (ontwikkeling van een plaatsbepalingssysteem gesteund door Europa).

Onze inbreng
U hebt wellicht al gehoord van microchips die worden ingeplant bij kinderen om hun doen en laten op te volgen, of van systemen die op een gelijkaardige manier functioneren via de mobilofoon, of opvolgingstechnieken die detectivebureaus opzetten in het kader van relaties e.a.

Duizelingwekkende ontwikkelingen en mogelijkheden waarbij we wel eens onze wenkbrauwen fronsen en ons afvragen:
- is dit wel allemaal goed in het kader van de goede opvoeding die we betrachten?
- scherpt dat het wantrouwen tussen mensen niet aan?
- maakt ons dat niet nog angstiger voor alles wat kan gebeuren en durven we nog iets aan het toeval overlaten?

Wij hebben ons geëngageerd om te achterhalen welke voorwaarden dienen vervuld te zijn (ook technisch en wat het bewaren van de data betreft) opdat mensen dergelijke systemen kunnen gebruiken in een context die pedagogisch en relationeel verantwoord is.

Focusgroepen
In de loop van maart 2010 riepen we een drietal focusgroepen samen:

• ouders van kinderen van 0 tot 18, aangevuld met enkele jongeren;
• ouders van kinderen die speciale zorgen vereisen en/of volwassenen die de zorg opnemen voor ouderen of andere personen met specifieke zorgvragen;
• professionals/experten om te discussiëren over de pedagogische, relationele en sociale aspecten van dit debat.

Daaruit kwam als voornaamste bevinding dat het gebruik van deze technieken enkel kan onder srtikte voorwaarden, en dan enkel voor het volgen van kwetsbare personen. Kinderen en jongeren kunnen als groep niet worden beschouwd als kwetsbare personen. In geen geval kan het monitoren van een persoon het persoonlijk contact en de menselijke ondersteuning vervangen. Het mag niet de bedoeling zijn dat zich verlaten op een technisch opvolgsysteem ten koste gaat van de spontane waakzaamheid en solidariteit van de sociale omgeving van kwetsbare personen. Het doel moet zijn om de autonomie van de persoon te vergroten.

Dit systeem moet zeker niet worden gepromoot bij ouders voor het 'volgen' van hun kinderen. Dit zou het wantrouwen kunnen vergroten en een vals gevoel van veiligheid geven. Het is beter om kinderen en jongeren te leren omgaan met mogelijk gevaarlijke situaties.

Niettemin kan de ontwikkeling van deze technieken niet worden tegengehouden; het is de taak van de overheid en experten om ervoor te zorgen dat bij gebruik door ouders, de communicatie tussen ouders en kinderen wordt gestimuleerd in plaats van belemmerd en de privacy van de kinderen beschermd.

De focusgroepen werden geleid door dr. Hans Van Crombrugge (voor pedagogische aspecten) en door dr. Adelheid Rigo (voor ethische en psychologische aspecten).

Aanvullend maakte Mieke Van Nuland, juridisch adviseur voor dit project, een status questionis van de juridische aspecten van deze problematiek.

Conferentie en publicatie 'Stalking with a Smile'
De bevindingen van ons onderzoek werden voorgesteld op een studiedag op 19 maart onder de titel 'Stalking with a Smile'.
Centraal stond de vraag of een pedagogisch en ethisch verantwoord gebruik van de nieuwe plaatsbepalings- en opvolgingstechnieken mogelijk is bij de opvoeding van kinderen of de zorg voor personen met beperkingen.

De resultaten zijn na lezen in in het boek 'Stalking with a Smile: pedagogische, ethische en juridische reflecties bij het gebruik van locatiegebaseerde diensten'.

>> Bekijk de presentaties van de studiedag en bestel het boek

Partners:

• DKE Aerospace Lux s.à r.l. (Luxembourg)
• bliin BV (The Netherlands)
• itrust consulting s.à r.l. (Luxembourg)
• EHSAL-HIG Higher Institute for Family Sciences (Belgium)

>> Website van het project