Week van de opvoeding 2010: lunchcauserieën
Opvoeden: tussen spel en games.

Mensen spelen. Spelcultuur behoort tot het werelderfgoed van de mensheid. Spel en speelgoed veranderen mee met samenleving, cultuur en opvoeding. Ouders hebben steeds vragen gehad en zullen steeds vragen hebben over welk speelgoed ‘pedagogisch verantwoord‘ is en hoe ze moeten reageren op de wijze waarop kinderen en jongeren hun vrije tijd doorbrengen.

In het kader van de Week van de opvoeding (16 tot 23 mei) organiseren we twee voordrachten die ingaan op vragen in verband met spel en creativiteit. We kozen voor een (multi)culturele invalshoek. Spel en speelgoed zijn vormen van cultuur en zoals culturen veranderen, veranderen ook vormen van creatieve vrijetijdsbesteding.

We kaarten de thematiek aan vanuit twee uitersten. De ene spreker zal ingaan op de ‘nieuwe cultuur’ van de ‘computergames’. De andere staat stil bij spel en speelgoed in regio’s waar elektriciteit nauwelijks voorhanden is, laat staan elektronica en multimedia.

In beide lunchcauserieën zullen de sprekers aandacht hebben voor de betekenis van de culturele evoluties inzake spel en vrije tijd voor de opvoeding.

Maandag 17 mei: Kris Rutten
De retoriek van verhaal en spel.

Spelletjes heten vandaag games. Ook in het Nederlands. Iedereen weet dan dat games computerspelletjes zijn. Deze spelletjes zijn evenwel een heel ernstige aangelegenheid. Deskundigen zullen zeggen dat gamers ‘werken aan mediawijsheid’.

Hoe ‘wijs’ worden gamers? Welke rol spelen games in cultuur en opvoeding? Betekenen ze het einde van cultuur of kondigen ze een nieuwe cultuur aan? Moeten we de opkomst en verspreiding van games bestrijden, lijdzaam ondergaan of juist blijmoedig begroeten en bevorderen?

Om dergelijke vragen te beantwoorden volstaat het niet de mogelijke effecten van de games op mens en samenleving te onderzoeken en te bediscussiëren. Waar we als opvoeders nood aan hebben, is een retorische analyse van wat in en rond games gebeurt. Welke werkelijkheid wordt in en door games geschapen? In welke wereld wonen gamers?

Kris Rutten is Master in de Kunstwetenschappen en in de Vergelijkende Cultuurwetenschappen en Doctor in de Pedagogische Wetenschappen. Hij werkt aan de Vakgroep Onderwijskunde van de Universiteit Gent.

Donderdag 20 mei: Jean-Pierre Rossie
Spel en speelgoed van Marokkaanse kinderen. Creativiteit in evolutie.

Spelen is ook zelf speelgoed maken. Zeker in Noord-Afrika. Kinderen en jongeren blijken heel creatief in het maken van speelgoed en bij het omgaan met ‘dingen’ tijdens spelactiviteiten. De spreker zal hiervan talrijke voorbeelden tonen en bespreken.

De gemeenschappen waarin deze kinderen en jongeren leven, zijn niet statisch maar dynamisch. De invloed van de toenemende globalisering laat zich ook voelen in de ontwikkelingen en de evolutie van spel- en speelgoedcultuur. Ook dit komt aan bod tijdens de lezing.

De verworven inzichten in spel en creativiteit kunnen worden toegepast in de opvoeding van kinderen en jongeren met bijzondere noden en in multicultureel onderwijs. De spreker werkt hiervan diverse voorbeelden uit.

De lezing zal worden gestoffeerd met veel beeldmateriaal. In de gebouwen van het Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen wordt een deel van zijn verzameling speelgoed tentoongesteld.

Jean-Pierre Rossie is sociaal-cultureel antropoloog en verrichtte reeds in de jaren zeventig etnografisch onderzoek betreffende kinderen en hun vrijetijdsbesteding in Noord-Afrika en de Tunesische Sahara. De laatste twintig jaar doet hij veldwerk op het Marokkaanse platteland en in volkse stadswijken. – www.sanatoyplay.org

Praktisch:

De lezingen hebben plaats van 12u30 tot 13u45 in zaal Zonnebloem van het Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen, Huart Hamoirlaan 136 te Brussel.

Tijdens de voordrachten kunnen de aanwezigen hun middaglunch gebruiken. Broodjes kunnen 's morgens worden besteld aan de prijs van 2 euro voor studenten en 2,5 euro voor anderen. Koffie, water en fruitsap worden gratis aangeboden.