Gezinnen in opmars?
Gezinsbeleid in Vlaanderen 2006-2007

Naar aanleiding van de Internationale Dag van het Gezin (15 mei) 2008 maakte het Hoger Instituut een analyse van twee jaar Vlaams en lokaal gezinsbeleid. Op basis hiervan formuleerden we visies en standpunten voor een toekomstig - duurzaam - gezinsbeleid.

We legden onze bevindingen voor aan de pers op 14 mei. We gingen hierover in debat met politici en publiek tijdens de forumdag van 16 mei. U kunt de resultaten van onze studie nalezen in een publicatie die u via onze website kunt bestellen.

Onze initiatieven konden rekenen heel wat belangstelling in de Vlaamse media.

>> Internationale Dag van het Gezin
>> Persconferentie 14 mei
>> Forumdag 16 mei
>> Publicatie
>> Reacties in de media

Met de steun van de Vlaamse minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Steven Vanackere.

Internationale Dag van het Gezin: het HIG als 'Family Watch' instituut
Sinds 1993 roepen de Verenigde Naties op om rond 15 mei, Internationale Dag van het Gezin, een actueel gezinsthema op het publieke forum te brengen. Het Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen beantwoordt sinds 1997 deze oproep met de organisatie van een 'forumdag' over het thema dat de VN voor die dag voorstellen. Het VN-thema voor de Dag van het Gezin in 2008 luidt: Fathers and Families: Responsibilities and Challenges. Een interessant en actueel thema, waar het HIG in het verleden al veel aandacht aan besteedde (Vaders in soorten, Casa Nova / GPS van het nieuwe huishouden).

Voor de Dag van het Gezin 2008 kozen we voor een analyse van het gezinsbeleid in Vlaanderen tijdens de periode 2006 en 2007. We plannen om dit onderzoek jaarlijks te actualiseren, een taak die tot voor kort werd waargenomen door het Europees Observatorium Gezinsbeleid. Nu dit centrum is stopgezet wil het HIG als onafhankelijk expertisecentrum de continuïteit van deze opdracht verzekeren. Daarnaast zullen we in de toekomst opnieuw aanpikken bij de thema's die de VN voor deze dag naar voor schuiven. Niettemin hebben we voor deze editie een overzicht gemaakt van beleidsmaatregelen in Vlaanderen die een actief vaderschap kunnen stimuleren.
>> Meer informatie over de Internationale Dag van het Gezin en onze aanpak
>> Beleidsmaatregelen voor een actief vaderschap

Persconferentie - 14 mei
Het gezin is weer hip. Zoveel is duidelijk als je de diverse verkiezingsprogramma’s en beleidsnota’s erop naslaat. Zowel op het Vlaamse als op het federale niveau worden gezinnen geclaimd. Ook lokale besturen hebben het gezin als doelgroep gevonden. Maar zien we dat ook echt in het gevoerde beleid?
Het Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen nam het gezinsbeleid onder de loep en analyseerde hoe het in 2006 en 2007 in Vlaanderen gevoerd werd. Met een bevraging over gezinsgerichte initiatieven in een 150-tal Vlaamse gemeenten geven we extra aandacht aan het lokale niveau, dat bij de invulling en uitvoering van het gezinsbeleid een steeds grotere rol speelt.
We leggen tendensen bloot, identificeren lacunes en knelpunten en schuiven prioriteiten naar voor:
Moeten gemeenten meer middelen krijgen om gezinnen te ondersteunen?
Leggen we de lat gelijk voor alle gezinnen?
Welk gezinsbeleid willen we in de toekomst?
Als onafhankelijk opleidings- en expertisecentrum schrikken we er niet voor terug om een kritisch standpunt in te nemen. Niet om controverse te zoeken, wel als uitnodiging tot discussie en om mee te zoeken naar oplossingen en antwoorden op uitdagingen voor gezinnen en gezinsbeleid.
>> Perstekst met onze standpunten

Forumdag - 16 mei
Op vrijdagvoormiddag 16 mei gaven presenteerden we ons overzicht van het gezinsbeleid in Vlaanderen in 2006 en 2007. We analyseerden het gezinsbeleid op het lokale niveau in Vlaanderen en we lichtten de resultaten toe van een bevraging over gezinsgerichte initiatieven in een 150-tal Vlaamse gemeenten. Voor inspiratie nodigden we onze noorderburen uit om het ontstaan te schetsen van de lokale Centra voor Jeugd en Gezin in Nederland.

We waren verheugd met de aanwezigheid en de inbreng van Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Steven Vanackere. Het debat met Vlaams volksvertegenwoordigers en leden van de Commissie voor Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Bart Caron (Spirit), Tom Dehaene (CD&V), Elke Roex (SP.A) en Vera Van Der Borght (Open VLD) en met het publiek gaf een gevarieerd beeld van de prioriteiten en aandachtspunten die het gezinsbeleid in de nabije toekomst moet aanpakken.

Presentaties
>> Maaike Jappens: Gezinnen gelijk? Gezinsbeleid in Vlaanderen 2006-2007.
>> Peter Cuyvers: Schepen naast gezin: (weth)ouders?!
>> Dirk Luyten: Lokaal beleid: gezinnen in opmars?

Wie is wie?
Peter Cuyvers is pedagoog en beleidsadviseur. Hij schreef in het verleden onder andere het nationale gezinsrapport voor de landelijke overheid ('Gezin: beeld en werkelijkheid') en de strategienota jeugdbeleid voor het CDA ('De Gordiaanse Jeugdknoop'). Op dit moment ondersteunt hij in opdracht van de Vereniging Nederlandse Gemeenten lokale overheden bij de invoering van de nieuwe landelijk ontwikkelde instrumenten voor jeugdbeleid, zoals de Centra voor Jeugd en Gezin.

Maaike Jappens is sociologe en seksuloge, en stafmedewerkster aan het HIG

Dirk Luyten is doctor in de sociale wetenschappen, docent Vlaams en lokaal gezinsbeleid aan het HIG en zelfstandig beleidsadviseur voor 'Studio beleid'.

Publicatie
De onderzoeksresulaten en de standpounten van het Hoger Instituut werden gebundeld en uitgegeven als aflevering 18 in de reeks ‘Forumdagen’ van het HIG.

Dit boek kost 12 euro (verzendingskosten in België inbegrepen).

>> Lees het voorwoord en bekijk de inhoudstafel.

>> Bestellen

Reacties in de media
De persconferentie werd bijgewoond door redacteurs van grote Vlaamse kranten (De Standaard, De Morgen), Belga en medewerkser van kleinere vakbladen (Vrouwenraad, Woman Matters). In hun stukken kreeg ons pleidooi voor meer preventie ruim aandacht:

>> Veel kleine verspreide maatregelen voor gezinnen (DS 15 mei)
>> Brusselse moeders hebben vaak opvoedingsstress (DS 15 mei)

>> 'Overheid moet duurzame relaties in het gezin beter ondersteunen' (DM 15 mei)

>> Gezinsproblemen voorkomen is beter dan ze genezen (Woman Matters 15 mei)

Andere bladen schreven over het VN-thema 'Vaders':

>> Geef papa kans papa te zijn (Kerk en leven, 14 mei)

Over de opvoedingsbelofte
De Standaard zag aanleiding om opnieuw aandacht te besteden aan onze idee van de opvoedingsbelofte, die wij trouwens vooral beschouwen als een instrument van preventie en stimulans tot een gedeelde pedagogische verantwoordelijkheid (ouders, overheid, samenleving). Radio 1 nodigde HIG-directrice Gaby Jennes uit om dit voorstel toe te lichten in het programma 'Vandaag'.

>> 'Opvoedingsbelofte' ouders bij de komst van een kind (DS 15 mei)
>> Een opvoedingsbelofte bij de geboorte van je kind ('Vandaag', Radio 1, 15 mei)

De volgende dagen werd de idee van eigenzinnige commentaar voorzien door de columnisten...:

>> opvoe- dings- belofte (in rubriek 'Qué' van de WE-bijlage van DS 17 mei)
>> Belofte, door Bernard Dewulf (column op voorpagina DM, 16 mei)

In de opiniekolommen van De Morgen kwam het kort daarop tot een discussie over de al dan niet gedeelde (pedagogische) verantwoordelijkheden van ouders en overheid tussen Bart De Wever, Caroline Gennez en Geert Buelens:

>> De ravage na de seksuele revolutie, door Bart De Wever (DM, 26 mei)
>> De Wevers gemoraliseer. Caroline Gennez wil relatietherapie terugbetaalbaar maken (DM, 27 mei)
>> De gezinsbiefstuk van Gennez, door Geert Buelens (DM, 4 juni)

Naar aanleiding van de Week van de opvoeding vroeg De Standaard aan Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Steven Vanackere of hij de instelling van een opvoedingsbelofte een goed idee vindt:

>> 'Niet alleen Jantje helpen, ook zijn ouders' (DS, 31 mei)

Zijn antwoorden vroegen om een wederwoord, dat Gaby Jennes en Hans Van Crombrugge op 4 juni aan De Standaard bezorgden:

>> De opvoedingsbelofte: paternalistisch?

Meer weten?
>> HIG-standpunt over de opvoedingsbelofte